Vështirësitë që nxënësit kanë në Gjuhë dhe Letërsi Shqipe, sidomos në kuptimin, analizën dhe argumentimin e tekstit sipas kërkesave të PISA-s, nuk mund të shpjegohen vetëm me një faktor. Një ndër problemet më serioze është mungesa e vazhdueshme e nxënësve në shkollë.
Një nxënës që mungon shpesh humb shpjegime, diskutime, lexime, ushtrime dhe lidhjen me mësimet e mëparshme. Në Gjuhë dhe Letërsi, kjo është veçanërisht e rëndësishme, sepse aftësia për të kuptuar dhe analizuar tekstin ndërtohet gradualisht. Nuk mund të presim që një nxënës të analizojë mirë një tekst nëse ka humbur shumë nga procesi i të mësuarit.
Këtu duhet të bëjmë edhe një thirrje të sinqertë për prindërit. Prindi nuk duhet ta shohë mungesën e fëmijës në shkollë si diçka të vogël apo të parëndësishme. Çdo mungesë e pajustifikuar është një orë më pak dije, një mundësi më pak për të mësuar dhe një hap prapa në formimin e nxënësit.
Është e kuptueshme që ka raste kur nxënësi duhet të mungojë për arsye shëndetësore apo arsye të tjera të justifikueshme. Por kur mungesat bëhen të shpeshta dhe të përsëritura pa arsye të fortë, përgjegjësia nuk mund t’i lihet vetëm shkollës dhe mësimdhënësit. Familja ka rol shumë të rëndësishëm në krijimin e shprehive të rregullta të vijimit.
Prindi duhet ta pyesë fëmijën jo vetëm: “A i ke bërë detyrat?”, por edhe: “A shkove sot në shkollë? Çfarë mësove? Çfarë lexove? Çfarë nuk kuptove?”
Nëse duam rezultate më të mira në PISA, duhet të fillojmë nga gjërat themelore: vijimi i rregullt, leximi i përditshëm, përqendrimi në mësim, puna në shtëpi dhe bashkëpunimi prind–shkollë.
Nuk mund të kërkojmë nga nxënësi aftësi të larta në analizë dhe mendim kritik, nëse ai nuk është i pranishëm rregullisht në procesin ku këto aftësi zhvillohen.
PISA nuk është vetëm një test që bëhet një ditë. Rezultati i saj pasqyron edhe një proces të gjatë të leximit, të të kuptuarit, të arsyetimit dhe të punës së vazhdueshme.
Prandaj, përgjegjësia është e përbashkët: nxënësi duhet të punojë, prindi duhet ta mbështesë dhe shkolla duhet ta udhëheqë këtë proces. Vetëm kështu mund të presim përmirësim të vërtetë në lexim, kuptim dhe analizë.
Fëmija që mungon nga shkolla, nuk humb vetëm një orë mësimi; ai rrezikon të humbë një pjesë të rrugës drejt dijes.
