PISA nuk është vetëm një rezultat statistikor; është pasqyrë e gjendjes së shoqërisë dhe e mënyrës se si ajo e trajton dijen.
Rezultatet e dobëta të Kosovës nuk mund t’i atribuohen vetëm mësuesit, prindit, nxënësit apo ministrisë. Ato janë produkt i një përgjegjësie të shpërndarë institucionale, profesionale, familjare dhe shoqërore.
Përgjegjësia parësore bie mbi shtetin dhe politikat publike, mbi komunat dhe DKA-të , sepse shteti është ai që përcakton prioritetet, investimet, standardet, përzgjedhjen e kuadrove dhe cilësinë e menaxhimit të sistemit arsimor. Por përgjegjësia nuk përfundon aty. Edhe universitetet, drejtuesit e shkollave, mësimdhënësit, prindërit dhe vetë komuniteti kanë rol të pazëvendësueshëm.
Nëse arsimi trajtohet si sektor i zakonshëm dhe jo si strategji kombëtare, atëherë PISA vetëm e mat pasojën e një problemi më të thellë shoqëror.
Prandaj, pyetja nuk duhet të jetë vetëm: “Kush e ka fajin për PISA-n?”, por: “Çfarë shoqërie po ndërtojmë kur dijen nuk e vendosim në qendër të zhvillimit?”
Një shoqëri që investon më shumë në korrigjimin e pasojave sesa në edukimin e brezave, rrezikon të mbetet gjithmonë duke matur dështimin, në vend që ta parandalojë atë.
PISA duhet të jetë alarm për reformë, jo një lajm që harrohet pas disa ditësh.
