Reagim për mangësitë dhe përmirësimet e nevojshme në Kornizën Kurrikulare dhe Kurrikulat Bërthamë
Pas disa vitesh zbatimi të Kornizës Kurrikulare të Arsimit Parauniversitar dhe Kurrikulave Bërthamë, është e nevojshme të bëhet një analizë serioze, e sinqertë dhe profesionale për mangësitë, dobësitë, ngecjet dhe vështirësitë që janë shfaqur gjatë zbatimit të tyre në shkollat e Kosovës.
Qëllimi i reformës kurrikulare ka qenë që arsimi të kalojë nga një model i përqendruar kryesisht në përvetësimin e njohurive, në një qasje të bazuar në kompetenca, rezultate të të nxënit dhe zhvillimin e gjithanshëm të nxënësit. Ky është një orientim i drejtë dhe i domosdoshëm. Megjithatë, ndërmjet asaj që kërkohet në dokumentet kurrikulare dhe asaj që ndodh në klasë ekziston ende një hendek i konsiderueshëm.
Një ndër problemet kryesore është ngarkesa e madhe e dokumentacionit dhe kërkesave administrative. Mësimdhënësit shpesh përballen me shumë plane, formularë, dokumente dhe procedura, ndërkohë që koha dhe energjia që duhet t’i kushtohen përgatitjes së mirëfilltë të mësimit zvogëlohen. Kurrikula duhet të jetë mjet që e lehtëson dhe e orienton punën e mësimdhënësit, jo një barrë shtesë administrative.
Një tjetër dobësi është mospërputhja ndërmjet rezultateve të të nxënit, përmbajtjeve mësimore, teksteve shkollore dhe mënyrës së vlerësimit. Nuk mund të kërkohet zhvillimi i kompetencave te nxënësi nëse tekstet, metodat e mësimdhënies dhe format e vlerësimit vazhdojnë të mbështeten në modele tradicionale.
Problem mbetet edhe vlerësimi i nxënësve. Nëse kurrikula kërkon zhvillimin e kompetencave, atëherë edhe vlerësimi duhet të masë jo vetëm atë se sa di nxënësi, por edhe sa di ta përdorë atë që ka mësuar. Për këtë nevojiten kritere më të qarta, instrumente më praktike dhe trajnime të vazhdueshme për mësimdhënësit.
Një shqetësim tjetër është zbatimi jo i njëtrajtshëm i kurrikulës në shkolla. Dallimet në kapacitete profesionale, infrastrukturë, mjete mësimore, teknologji dhe numër të nxënësve bëjnë që zbatimi i së njëjtës kurrikulë të jetë shumë i ndryshëm nga një shkollë në tjetrën. Prandaj, nuk mjafton vetëm hartimi i dokumenteve kurrikulare; duhet të krijohen kushtet reale për zbatimin e tyre.
Veçanërisht duhet të rishikohet ngarkesa e nxënësve. Në shumë raste, numri i përmbajtjeve dhe kërkesave është i madh, ndërsa koha në dispozicion është e kufizuar. Nxënësi nuk duhet të jetë i ngarkuar me një sasi të madhe informacioni, por duhet të ketë kohë për të kuptuar, analizuar, praktikuar dhe zbatuar njohuritë.
Nevojitet gjithashtu një rishikim më i thellë i lëndëve dhe fushave kurrikulare, duke analizuar nëse përmbajtjet janë të përshtatshme për moshën e nxënësve, nëse ka përsëritje të panevojshme dhe nëse ekziston një lidhje e mjaftueshme ndërmjet lëndëve.
Një çështje që kërkon vëmendje është edhe mësimi me zgjedhje dhe zbatimi i tij në praktikë. Shkolla duhet të ketë hapësirë reale për t’iu përgjigjur nevojave dhe interesave të nxënësve, duke respektuar njëkohësisht kuadrin ligjor dhe kurrikular.
MASHTI duhet të bëjë një vlerësim gjithëpërfshirës të zbatimit të Kornizës Kurrikulare dhe Kurrikulave Bërthamë, duke përfshirë drejtorët, mësimdhënësit, nxënësit, prindërit dhe ekspertët e arsimit. Përvoja e atyre që e zbatojnë kurrikulën çdo ditë në klasë duhet të jetë bazë e rëndësishme për çdo ndryshim të ardhshëm.
Nuk duhet të kemi frikë nga rishikimi i dokumenteve kurrikulare. Një kurrikulë e mirë nuk është ajo që mbetet e pandryshuar për vite, por ajo që përmirësohet në bazë të përvojës, rezultateve dhe nevojave të nxënësve.
Prandaj, kërkohet që MASHTI të fokusohet më shumë në:
• thjeshtimin e dokumentacionit dhe kërkesave administrative;
• harmonizimin e Kornizës Kurrikulare me Kurrikulat Bërthamë;
• harmonizimin e kurrikulave me tekstet shkollore dhe vlerësimin;
• zvogëlimin e ngarkesës së panevojshme të nxënësve;
• rritjen e cilësisë së trajnimeve profesionale;
• përmirësimin e materialeve dhe mjeteve mësimore;
• mbështetjen konkrete të shkollave në zbatimin e kurrikulës;
• forcimin e vlerësimit të bazuar në kompetenca;
• dhe, mbi të gjitha, përfshirjen e mësimdhënësve në çdo proces të rishikimit dhe përmirësimit të kurrikulës.
Në fund, duhet të pranojmë se reforma kurrikulare nuk mund të matet vetëm me dokumentet që janë hartuar, por me atë që realisht ndodh në klasë dhe me rezultatet që arrijnë nxënësit.
Kosova ka nevojë për një kurrikulë më të qartë, më të zbatueshme, më pak të ngarkuar dhe më të lidhur me realitetin e shkollës. Zëri i mësimdhënësit duhet të jetë pjesë e pandashme e këtij procesi, sepse pikërisht mësimdhënësi është ai që e shndërron kurrikulën nga dokument në praktikë.
